Η ομιλία πρόκειται να ανιχνεύσει τη συνεχή και συνεπή παρουσία των νατουραλιστικών και ρεαλιστικών στοιχείων στο μελοδραματικό έργο τριών Επτανήσιων συνθετών που ανήκουν σε τρεις διαφορετικές γενιές.
Πρωτοπόρος, σε διεθνές επίπεδο, ο Σπυρίδων Ξύνδας στον «Υποψήφιο» (1867) προσέφερε μια βασανιστικά αποκαλυπτική και επίκαιρη εικόνα της κερκυραϊκής υπαίθρου των μέσων του 19ου αιώνα. Ο Καρρέρ στην «Μαρία Αντονιέτα» (1884) αποφεύγει τις εξιδανικεύσεις της ταραγμένης περιόδου της Γαλλικής Επανάστασης. Ο Σαμάρας με τη σειρά του στην όπερα «Η Μάρτυς», καθώς και στην «Λιονέλα», προσφέρει γλαφυρές εικόνες της κοινωνίας και λεπτομερή ψυχογραφήματα των πρωταγωνιστών. Η προσέγγιση των παραπάνω θα γίνει τόσο μέσω του λιμπρέτου και της μουσικής των έργων, όσο και σε σχέση με το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον που τις δημιούργησε.